Opieka nad pacjentem z rurką tracheostomijną w domu i koszt wizyt pielęgniarki
Pacjentem z rurką tracheostomijną w domu zajmuje się rodzina, ale kilka rzeczy powinna wykonywać pielęgniarka: ocenę stomii, naukę odsysania, kontrolę mankietu i pomoc przy wymianie rurki, którą w pierwszych tygodniach robi lekarz lub doświadczona pielęgniarka. Prywatna wizyta w domu kosztuje orientacyjnie od 80 do 200 zł, a trzy wizyty w tygodniu przez miesiąc to od 960 do 2 400 zł.
Kto co robi przy tracheostomii w domu
Po wypisie ze szpitala rodzina dostaje pisemne zalecenia i krótkie szkolenie. W praktyce wiele osób wraca do domu z poczuciem, że dobrze zrozumiały zabieg, a po tygodniu zaczynają się pytania: czy wydzielina ma właściwy kolor, jak często zmieniać opatrunek, czy świst przy oddychaniu jest groźny. Pielęgniarka w domu odpowiada właśnie na te pytania i patrzy na ręce opiekuna.
Podział zadań wygląda zwykle tak, choć zawsze obowiązuje to, co napisano w karcie wypisowej.
| Zadanie | Rodzina po przeszkoleniu | Pielęgniarka |
|---|---|---|
| Czyszczenie rurki wewnętrznej | Codziennie, według instrukcji ze szpitala | Pokazuje technikę, kontroluje na wizycie |
| Opatrunek wokół stomii | Gdy jest mokry lub zabrudzony | Ocenia skórę, usuwa odparzenia, dobiera opatrunek |
| Odsysanie wydzieliny | Przy świście i gęstej wydzielinie | Uczy techniki i ocenia, czy wydzielina jest prawidłowa |
| Nawilżanie i filtr (sztuczny nos) | Wymiana filtra według producenta | Dobiera sprzęt, sprawdza dopasowanie |
| Kontrola mankietu rurki | Nie robi samodzielnie bez nauki | Mierzy ciśnienie w mankiecie według zaleceń |
| Wymiana rurki zewnętrznej | Tylko po szkoleniu i z zalecenia lekarza | Wykonuje lub asystuje, gdy lekarz tak zleci |
Jeśli pacjent jest dodatkowo leżący, równolegle potrzebna jest profilaktyka odleżyn. Zobacz opiekę nad osobą leżącą oraz artykuł o opatrunkach i odleżynach w domu.
Codzienna pielęgnacja rurki krok po kroku
Rurka z mankietem, bez mankietu, z wkładką wewnętrzną i bez niej wymagają trochę innej obsługi, dlatego poniższy opis jest ogólny, a konkretny model opisuje instrukcja producenta i szpitala. Wspólne zasady są jednak stałe: czyste ręce, jałowość tam, gdzie jej potrzeba, i spokojne tempo.
Wewnętrzną wkładkę wyjmuje się, czyści wodą z mydłem lub roztworem zalecanym przez szpital, płucze i dokładnie osusza przed włożeniem. U większości pacjentów robi się to raz lub dwa razy dziennie, a przy gęstej wydzielinie częściej. Skórę wokół stomii myje się delikatnie, osusza i zabezpiecza podkładką, która nie strzępi włókien. Przy zaczerwienieniu, ziarninie lub wycieku z ropą nie czekasz na kolejną wizytę, tylko pokazujesz skórę pielęgniarce lub lekarzowi.
Powietrze wdychane przez rurkę omija nos, który normalnie je ogrzewa i nawilża. Dlatego pacjent potrzebuje filtra nawilżającego, czyli tzw. sztucznego nosa, albo nawilżacza, a mieszkanie nie powinno być przesuszone. Przy suchym powietrzu wydzielina gęstnieje i łatwiej o zatkanie rurki.
Odsysanie i wymiana rurki: czego rodzina nie powinna robić sama
Odsysanie ratuje przy zalegającej wydzielinie, ale nie jest zabiegiem rutynowym. Cewnik wprowadza się na głębokość podaną w zaleceniach, a odsysanie trwa kilka sekund, nie dłużej niż 10 do 15. Zbyt częste odsysanie podrażnia śluzówkę i potrafi wywołać skurcz oskrzeli. Dobrze, gdy pielęgniarka raz przy rodzinie wykona całą sekwencję, a potem poprosi o powtórzenie.
Wymiana rurki zewnętrznej w pierwszych tygodniach po zabiegu należy do lekarza, ponieważ kanał stomii jest jeszcze świeży i rurka może się zgubić w tkankach. Później zabieg wykonuje przeszkolona pielęgniarka lub lekarz, według zalecenia ośrodka, który prowadzi pacjenta. Rodzina wymienia rurkę samodzielnie tylko wtedy, gdy ośrodek wprost jej to zlecił i przeszkolił opiekuna. Zawsze miej w domu zapasową rurkę o rozmiar mniejszą niż aktualna.
Co przygotować w domu przed powrotem pacjenta
- Aparat do odsysania z zapasem cewników, sprawdzony i podłączony do prądu, a najlepiej drugi na baterię.
- Zapasową rurkę tego samego rozmiaru i drugą o rozmiar mniejszą, oraz zapasowe taśmy mocujące.
- Opatrunki podkładkowe, jałowe gaziki, sól fizjologiczną w ampułkach, rękawiczki i środek do dezynfekcji rąk.
- Nawilżacz powietrza lub filtry nawilżające, żeby wydzielina nie gęstniała.
- Kartę wypisową, numer do ośrodka, który prowadzi tracheostomię, i przypiętą do lodówki listę objawów alarmowych.
Sprzęt do odsysania i część materiałów refunduje NFZ na zlecenie lekarza, więc zapytaj w szpitalu o wniosek przed wypisem. Przy jednej opiekunce na cały dzień planuj też zastępstwo, bo samotne czuwanie przy rurce bardzo męczy. Jak ułożyć grafik rodziny, opisuje plan opieki dla bliskiego.
Kiedy dzwonić po pogotowie
Pod numer 112 dzwonisz, gdy pacjent nagle zaczyna się dusić, ma sine usta lub paznokcie, rurka wypadła i nie da się jej od razu bezpiecznie założyć, z rurki wypływa jasna krew albo odsysanie nie pomaga, a oddech słabnie. Do lekarza w ciągu doby kontaktujesz się przy gorączce, zmianie koloru wydzieliny na zieloną lub z domieszką krwi, bólu przy oddychaniu i nasilającym się obrzęku wokół stomii. Takie sytuacje opisuje ogólnie Narodowy Fundusz Zdrowia w materiałach dla pacjentów, a szczegółowe zalecenia podaje ośrodek, który prowadzi tracheostomię.
NFZ czy prywatna pielęgniarka
Pacjent po tracheostomii, który jest w ciężkim stanie funkcjonalnym, może dostać opiekę długoterminową domową. Wymaga to skierowania od lekarza i wyniku w skali Barthel do 40 punktów. Pielęgniarka z NFZ odwiedza pacjenta kilka razy w tygodniu, ale nie jest w stanie być przy nim codziennie, a kolejki do przyjęcia bywają długie. Pacjenci wentylowani mechanicznie mają osobną ścieżkę leczenia, którą prowadzi ośrodek wentylacji domowej.
Prywatne wizyty uzupełniają braki: wieczorem, w weekend, przy pierwszym tygodniu po powrocie i wtedy, gdy główny opiekun musi wyjechać lub odpocząć. Ceny innych zabiegów sprawdzisz w cenniku opieki pielęgniarskiej, a ogólny przegląd zakresu w usługach pielęgniarskich w domu pacjenta.
Ile kosztuje opieka pielęgniarki przy tracheostomii
Wizyta pielęgniarki przy tracheostomii trwa zwykle 30 do 60 minut i obejmuje ocenę stomii, czyszczenie rurki, opatrunek, odsysanie i rozmowę z rodziną. Prywatnie kosztuje orientacyjnie od 80 do 200 zł. Ceny rosną przy wizytach wieczornych i dalekim dojeździe, a materiały bywają wliczone lub doliczane osobno. Poniżej trzy rachunki policzone z tych widełek.
| Scenariusz | Liczba wizyt | Koszt przy 80 do 200 zł za wizytę |
|---|---|---|
| Pierwszy tydzień po wypisie, wizyta codziennie | 7 | 560 do 1 400 zł |
| Miesiąc, trzy wizyty w tygodniu | 12 | 960 do 2 400 zł |
| Zastępstwo raz w tygodniu, gdy opiekun odpoczywa | 4 w miesiącu | 320 do 800 zł |
Najwięcej daje zwykle pierwszy tydzień, kiedy rodzina uczy się całej sekwencji pod okiem pielęgniarki, a potem rzadsze wizyty kontrolne. Zapytaj przy zamawianiu, czy wykonawca pracował wcześniej z pacjentami z tracheostomią. To ważniejsze niż różnica w cenie.
Najczęstsze pytania
Jak często zmienia się rurkę tracheostomijną?
Rurkę zewnętrzną wymienia się zgodnie z zaleceniem producenta i lekarza, najczęściej raz na kilka tygodni, a wewnętrzną czyści się codziennie lub częściej przy gęstej wydzielinie. Pierwszą wymianę wykonuje lekarz w szpitalu. Kolejne robi lekarz lub przeszkolona pielęgniarka, nigdy nieprzeszkolona osoba.
Czy pielęgniarka może odsysać pacjenta z tracheostomią w domu?
Tak. Odsysanie z rurki to zabieg pielęgniarski wykonywany w jałowych rękawiczkach z użyciem cewnika do odsysania. Pielęgniarka uczy też rodzinę, kiedy i jak długo odsysać. Zbyt częste lub zbyt długie odsysanie podrażnia drogi oddechowe i pogarsza oddychanie.
Kiedy przy tracheostomii dzwonić po pogotowie?
Pod numer 112 dzwonisz przy nagłej duszności, sinicy ust, rurce, która wypadła i nie da się jej bezpiecznie założyć, obfitym krwawieniu z rurki lub gdy odsysanie nie usuwa wydzieliny i pacjent nie oddycha. Zwykła gorączka i zmiana barwy wydzieliny to powód do kontaktu z lekarzem.
Ile kosztuje opieka pielęgniarki nad pacjentem z tracheostomią w domu?
Prywatna wizyta z opatrunkiem stomii, czyszczeniem rurki i odsysaniem kosztuje orientacyjnie od 80 do 200 zł. Trzy wizyty w tygodniu przez miesiąc to 960 do 2 400 zł. Ostateczna cena zależy od miasta, pory dnia i doświadczenia pielęgniarki.
Czy NFZ pokrywa opiekę nad pacjentem z tracheostomią w domu?
Częściowo. Pacjent z niską oceną w skali Barthel może dostać opiekę długoterminową domową z NFZ po skierowaniu lekarza. Pacjenci wentylowani mechanicznie mają osobną ścieżkę leczenia prowadzoną przez ośrodek. Wizyt jest zwykle mniej niż potrzeba, więc rodziny dokupują wizyty prywatne.
Zamów wizytę pielęgniarki przy tracheostomii
Opisz typ rurki, datę założenia, zalecenia ze szpitala i miasto. Pielęgniarki z okolicy mogą odpowiedzieć ceną i terminem, a wysłanie zapytania nic nie kosztuje. Wyślij zapytanie o pielęgniarkę do domu.